Salem, maar geen heksen

Gepubliceerd op 6 april 2026 om 11:46

In 1692 vond in Salem (Town en Village) in New England, VS, de beroemde heksenjacht plaats, waarbij 200 mensen werden beschuldigd en 20 de dood vonden door ophanging. Salem in Tamil Nadu heeft geen heksen. Tenminste niet dat we gezien hebben. Wel leeft er een geloof in zwarte magie. Op veel huizen die we passeerden tijdens onze wandeling, hing een Drishti Bommai met een schorpioen op zijn tong. Samen een krachtig wapen om het boze oog af te weren en het huis te beschermen tegen rampspoed.

Overal waar we liepen, werden we nagestaard en aangewezen. We hoorden mensen tegen elkaar praten en lachen. Waarschijnlijk werd er over ons gepraat, iets in de trant van “die zullen wel verdwaald zijn”, of zoiets. Maar wij waren niet verdwaald. We liepen zelf ook gewoon te kijken. Bij één tempel legde een man ons uit wat de beelden boven de deuren zijn, en wie er in de tempel werd aanbeden. In hakkelend, gebrekkig Engels, maar hij deed het toch maar! (De precieze betekenis heb ik later van internet geplukt…)

In de woonwijk waar we doorheen liepen kwamen we ook verschillende tempels tegen gewijd aan Mariamma, een godin die er minstens zo afschrikwekkend uitziet. Maar zij is de godin van regen, vruchtbaarheid en gezondheid. Niks engs, dus.

Na een uurtje wandelen, en weer een tempel, werden we aangesproken en ongevraagd de weg gewezen naar een grotere tempel. Ach, waarom ook niet, dachten we. Het weer begon een beetje te betrekken, maar daar zagen we nog geen kwaad in. We hadden geen haast om terug te komen naar het hotel, het was nog vroeg. Wat we toen tegenkwamen, overtrof onze stoutste verwachtingen.

                                                            Mariamma

Shri Kavadi Palani Andavar Kovil

De hoge, felgekleurde gopuram zagen we al tussen de huizen door, voordat we de tempelpoort naderden. En daarnaast zagen we een immens standbeeld nog in de steigers staan. Niet veel later werd ons verteld dat het een beeld van Lakshmi is dat, nadat de betonbouw af is, nog volledig zal worden bekleed met een laagje goud. Naar verwachting is het over zeven maanden klaar. Het is dan de 109e Lakshmi in deze tempel. 

We gingen de tempel binnen. De hoeveelheid beelden en altaartjes deed ons duizelen. Een priester ging al bellend alle altaren af; de bel schalde door het gebouw. In het heilige der heiligen stond Murugan, de beschermheer van Palani (Palani Andavar). Palani is een bedevaartsoord in tamil Nadu, voor Murugan. De Sanyasin was er net bezig met een pooja. Nadat we even gekeken hadden, besloten we onze ronde door de tempel af te maken. Zoals het hoort (weten we) wilden we met de klok mee om het sanctum sanctorum lopen, maar we werden al snel teruggeroepen om deel te nemen. Nadat we de stip op ons voorhoofd hadden ontvangen, vertelde de priester ons over de tempel en de verschillende goden die er huizen. Hij was vrij lastig te verstaan. Het schelle geluid van de bel ging maar door, en bovendien begon het ongenadig hard te onweren.

We bedankten hem voor zijn uitleg, en gingen alsnog ons rondje maken. We mochten de meeste iconen fotograferen, alleen de belangrijkste twee niet. De donder werd steeds harder, en door de overspanningsbeveiliging viel al snel het licht uit. Bij het licht van de zaklamp op onze mobiel, maakten we het rondje af. Het donderde en het bliksemde van jewelste. En daarna begon de regen te vallen. Dikke druppels die als een noodweer naar beneden kwamen. We besloten de regen uit te zitten (letterlijk!) en zochten een plaatsje op de grond. Het was donker, en het monotone geklingel van de bel zorgde voor een bijzondere sfeer.

Er kwam een groepje mannen binnen met zaklampen. Het ergste onweer was voorbij, het regende alleen nog en ze doken de stoppenkast in om de stoppen weer om te zetten. Een oudere man en een jongen kwamen op ons af. De oude man stelde zichzelf voor, en zei: "Dit is mijn kleinzoon." Maar zo oud hadden we hem niet geschat. Hij vroeg of we al vaker hier, in deze tempel, geweest waren. Hij vond dat ik, Jaklien, er bekend uit zag. Maar het was toch echt onze eerste keer. Hij nam ons weer mee naar binnen, inmiddels werkte de verlichting weer, en probeerde ons nog wat uit te leggen over de god in het heiligdom. De Sanyasin stond er bij te kijken. De man vroeg nog een keer of we hier al vaker geweest waren. We moesten weer ontkennen. Toen vroeg hij mijn sterrenbeeld. Ik vroeg hem of hij soms een astroloog was. Maar de priester legde ons uit dat deze man speciale krachten had. Op speciale dagen, onder specifieke omstandigheden, kreeg hij  goddelijke boodschappen binnen. Ik blijf me afvragen of het feit dat hij mij dacht te herkennen nog een speciale betekenis heeft....

Even later werden we meegenomen langs alle altaars in de tempel. De Sanyasin deed zijn best bij iedere god uit te leggen hoe hij heette, en waarvoor mensen kwamen om hem (of haar) te aanbidden. Er was een god voor je gezondheid (die ook door geneeskundestudenten aanbeden werd), eentje om te helpen bij de studie. Maar ook de planeten stonden als goden bij elkaar bij de ingang. Tegenover Saturnus, die de straf bepaalt die je verdient voor alle slechte daden in je leven, stond een beeld van Ganesh. Mensen komen om Ganesh met rituelen te plezieren, zodat hij de god Saturnus gunstig stemt om hen minder zwaar te straffen.

Er zat een godenpaar naast elkaar: Chitragupta en Dharmaraja Yama. Het feit dat je zult sterven, is de enige zekerheid die je krijgt als je sterft. Hoe je je leven leeft, is aan jou. Chitragupta houdt al je acties bij in zijn grote boek. Yama bepaalt op basis daarvan, als hij je leven neemt, of je gestraft dan wel beloond wordt. Het deed mij denken aan Petrus bij de hemelpoort.

Acht Shivalinga's staan in de acht windrichtingen, allemaal gemaakt van ander materiaal. Er is er een van steen, van glas, van koper, een groene van malachiet en een (gedeeltelijk) van kwik. Verder een rij leermeesters, Sai Baba zat er ook en er was een altaar voor Brahma, de god van de creatie. Brahma heeft vier hoofden, om alle windrichtingen te kunnen zien. Oorspronkelijk had hij er vijf. Maar toen hij zichzelf de hoogste der goden noemde, hakte Shiva het vijfde hoofd af, als straf voor zijn hoogmoed. Ook de goden dienen dus deemoedig te zijn.

Inmiddels namen we afscheid van de Sanyasin. We liepen verder met Rohit, de jongen die we al eerder ontmoet hadden, en zijn zusje Nidhri. Zij vertelden ons verder over onder andere Kali, de godin van vernietiging maar ook van moederliefde. Deze stond in een aparte nis buiten de tempel. Kali was een enorme creatieve en destructieve kracht. Ze zou de hele wereld, het heelal en zelfs de goden gecreëerd hebben. Deze goden konden haar niet in toom houden. Toen heeft zij haar derde oog, dat in haar voorhoofd zat, geschonken aan Shiva, zodat ze tenminste gelijk waren. En in een aparte ruimte, vonden we beelden van de 108 vormen van de godin Lakshmi. Ieder idool heeft een andere naam en een ander doel. Heel bijzonder om daar tussendoor te lopen.

Zo hebben we zeker twee uur in deze tempel rondgelopen. We hebben te veel verhalen en namen gehoord om allemaal te kunnen onthouden; daar moet je jaren op studeren, zoals de Sanyasin heeft gedaan. Maar dit was wel weer een mooi cadeautje dat we onverwacht kregen in Salem. Dankzij het onweer. Dankzij het feit dat het erg rustig was in de tempel vandaag. En dankzij een paar jonge mensen die het interessant vonden om Engels te oefenen met buitenlanders. Het enige wat ons rest is terug te komen naar Salem om het enorme beeld te zien als het helemaal af en is en staat te glitteren in de zon. 

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.