Kijken en bekeken worden

Gepubliceerd op 10 februari 2026 om 07:31

Indore is geen toeristische stad. In het Rajwada palace en bij de Krishna Pura Chhatri (de tombes van de koninklijke familie) zagen we een paar blanke bezoekers, maar verder niet. Toen wij naar de Sri Annapurna Tempel gingen, en daar het verfijnde marmersnijwerk stonden te bewonderen, werden wij op onze beurt ook bekeken. En niet alleen bekeken. Elke paar stappen kwam er wel weer iemand naar ons toe, die vriendelijk vroeg waar we vandaan kwamen of die de afbeeldingen begon uit te leggen. Steevast gevolgd door de vraag of ze een selfie met ons mochten maken. Zelfs op onze trouwdag zijn we niet zoveel gefotografeerd als hier. Vaak openlijk, maar er waren ook Indiërs die van een afstandje “stiekem” een fotootje schoten.

Als je dan toch Indore bezoekt, is deze tempel een must see. Hij is niet heel groot, en ook niet vreselijk oud, maar wel schitterend bewerkt. Op de basis van de tempel staan veel episodes uit de Mahabharata afgebeeld, als een 3D schilderij in marmer. De pilaren die het dak dragen, zijn versierd met verschillende goden, met hun rijdieren en in hun (soms vele) handen verschillende hulpmiddelen.

Een drietand, een trommel, een sitar, een zwaard, een schelp, een lotusbloem…. Maar ook de goden gaan met hun tijd mee: Eentje had zelfs een schaar in haar hand.

Van sommige afbeeldingen had ik al wel wat kennis, zoals afbeeldingen van Krishna en Arjuna uit de Bhagavad Ghita. Van andere afbeeldingen konden we het verhaal een beetje raden, en weer andere werden uitgelegd door andere tempelbezoekers. Maar, hoewel mooi, konden we niet alle afbeeldingen plaatsen. Dat is gelukkig ook niet nodig om ervan te kunnen genieten.

Een andere tempel die zeker het bezoeken waard is, is de Kanch Mandir, de glazen tempel.. Een Jain tempel midden in het oude hart van de stad. Bij betreding moesten, zoals altijd, de schoenen uit. En fotograferen was verboden. Wat was dat jammer! Binnen in het gebouw zijn alle ruimtes van boven tot onder versierd met een mozaiek van spiegeltjes en glas. De schilderijen die de muren sieren, zijn gemaakt van spiegeltjes in alle kleuren. Het licht spat er in duizenden kleine stukjes van de wanden, vloeren en plafonds. Alsof je in een grote discobal rondloopt. Soms smokkelen we een beetje, en maken stiekem tóch een fotootje. Hier liepen te veel mensen rond, en er waren ook enkele gelovigen een ritueel aan het uitvoeren. Het voelde respectloos om dan toch je mobiel te trekken. Gelukkig biedt internet de mogelijkheid toch een glimp van dit bijzondere gebouw te laten zien.

Wanneer je zomaar door de stad loopt, gebeuren er bijna altijd leuke dingen. Zo stuitten we toevallig op het Holkar Dynasty Museum. Herbouwd in traditionele stijl, nadat het gebouw in 1984 tijdens rellen (na de dood van Indira Gandhi) was verbrand, was het een tempel van de koninklijke Holkar familie (de Malhari Martand tempel). En nu wordt er de geschiedenis van de dynastie uitgebreid en in twee talen (Yay! Engels!) uitgelegd. Vooral Ahilyabai, de koningin van Indore die heerste van 1766 tot haar dood in 1795 was van enorm groot belang voor de ontwikkeling van het land. Ze had een vooruitziende blik, en investeerde in infrastructuur, groen, ziekenhuizen etc., waarbij ze zorgde voor sociale werkverschaffing. Ze wordt in India beschouwd als een sadhvi, een heilige vrouw, vanwege al haar goede werken.

Deze maatschappelijke betrokkenheid is door de generaties heen doorgegeven. Aan het einde van de tentoonstelling stonden enkele citaten uit een belangrijke speech van de laatste heersende Maharadja van Indore, Yeshwant Rao Holkar II, een intellectueel met duidelijk sympathieën vergelijkbaar met Mahatrma Gandhi. We werden getroffen door enkele van zijn rake uitspraken over democratie:

Nog steeds toepasselijk, en niet alleen voor de ontwikkelingen in het huidige India, maar ook voor de VS en zeker ook voor Nederland, waar tolerantie, gelijkheid, saamhorigheid en de gemeenschapszin steeds meer onder druk staan.

En als je dan toch in Indore bent, is de grote bazaar rond Rajwara Palace ook een belevenis. Smalle straatjes, allemaal met hun eigen specialiteiten. Kinderkleding, dameskleding, herenkleding, boeken, sierraden, serviesgoed, ijzerwaren. Je kunt er je hart ophalen aan de diversiteit van de aangeboden waren. In de avond, als de lichten aan gaan, worden de foodcounters naar buiten gereden en kun je van alles aan streetfood proberen. In het begin waren we daar erg voorzichtig mee. Maar bij deze drukte durfden we het wel aan en hebben wat gesnoept.