De belangrijkste reden om naar Amritsar te reizen, was natuurlijk de Gouden Tempel, een van de belangrijkste Sikh-heiligdommen ter wereld. De officiële naam van de tempel luidt: Sri Harmandir Sahib. Gurudwara is het Sikh woord voor tempel. Bij ons in het westen kwam de tempel pas echt op het netvlies in 1984, toen Indira Gandhi het complex met geweld door het Indiase leger liet ontruimen omdat het bezet was door een groep separatistische Sikhs. Dit tweede bloedbad in Amritsar kostte rond de 5000 levens, waaronder veel pelgrims en omstanders, bijna allemaal Sikhs. En uiteindelijk ook van mevrouw Gandhi zelf, die in de nasleep van dit bloedbad werd vermoord door twee leden van haar eigen lijfwacht, beiden Sikhs.
Punjab is de thuisstaat van de Sikhs. Het Sikhisme -Sikhs spreken zelf liever van Sikhi- is een zeer vredelievende religie, en ook een jonge religie (pas sinds de 16e eeuw). Het is ook een heel tolerante religie, die gelooft in slechts één God, maar tegelijkertijd alle religies op aarde respecteert. De Sikh heeft de overtuiging dat alle mensen gelijk zijn, al het leven gerespecteerd moet worden en religieuze rituelen en offers ongewenst zijn. Geen priesters, geen drugs, tabak of alcohol. Wel naastenliefde, vroeg opstaan om te mediteren en hard werken.
Het Sikhi kent 10 leermeesters, de guru's, wier lessen zijn opgenomen in de Guru Granth Sahib, een boek dat gezien moet worden als de 11e en hoogste guru. Sikhs zien zichzelf als verdedigers van de kwetsbaren en bewakers van de waarheid. Het Sikh geloof kent enkele kledingvoorschriften, waarvan de tulband de meest bekende en zichtbare is. Deze tulband beschermt het hoofdhaar, dat gelovige Sikhs nooit mogen knippen.
Onze belangrijkste drijfveer om de Harmandir Sahib te bezoeken, was echter niet het geloof, maar de bekendheid van de tempel. Op onze eerste avond in Amritsar merkten we al de drukke maar gezellige sfeer in het stadscentrum, waar ons hotel tegenaan ligt. Aan de ene kant van ons hotel bevindt zich de electronica-wijk, aan de andere kant de wijk waar voornamelijk kleding en textiel wordt verkocht. Door die wijk moesten we heen lopen om bij de tempel te komen, ongeveer 500 meter. Om de 5 meter kwamen we tuk-tukchauffeurs en riksja-bestuurders tegen, die ons naar de gouden tempel wilden brengen.
We liepen onder een van de 12 poorten door, die de wijken van de oude stad van Amritsar met elkaar verbinden, en liepen langs een uitstallingen van de meest schitterend geborduurde schoentjes, sjaals en kurtas in heldere, sprekende kleuren. Veel van de stoffen waren bewerkt met goud- en zilver(kleurig)draad en spiegeltjes. Op weg naar de tempel viel ons ook op dat veel gebouwen in Amritsar de typische kleur hadden van rode klei, net als de poorten. En als ze niet rood waren, dan vaak lichtgeel met rode beschilderingen.
De route naar de tempel was kort en niet te missen; om de honderd meter stond er wel een bord om ons de juiste kant op te wijzen. Aan het eind van de straat lag een groot plein, waar het enorme marmeren complex van de tempel aan grenst. De toestroom van pelgrims, andere gelovigen en toeristen was hier goed geregeld. Een twintigtal loketten waar je je schoenen kon afgeven, en daarnaast nog enkele bagageloketten. En het kostte allemaal niks. De toegang tot het tempelcomplex is ook gratis. Wel word je geacht met bedekt hoofd naar binnen te gaan. Hiertoe werden op straat al (gratis) hoofddoekjes uitgedeeld, en bij Simon zelfs al opgedaan, zodat hij goed zou zitten als hij de tempel in wilde. Ik kon gewoon mijn sjaal om mijn hoofd draaien.
Vervolgens moesten we eerst onze handen wassen; sommige bezoekers wasten ook hun gezicht. Daarna liepen we door een voetenbad het tempelcomplex in. De trap af, tot we aan de rand van het heilige water stonden dat de Gouden Tempel omringd. Dit meer zou zijn gegraven door de vierde Guru van de Sikhs, en ligt in het midden van de stad. Het is ook de naamgever van de stad: Amrit Sarovar, bad van heilige nectar. De zon schitterde op het gouden dak van het heiligdom der heiligdommen, dat werd gereflecteerd in het water. Bewakers met een ceremoniële speer en tulband stonden langs het water. Her en der kleedden mannen zich uit om te gaan baden in het heilige meer. Ze hielden daarbij hun door het geloof voorgeschreven onderbroek wel aan. Helemaal rondom de vijver liepen treden het water in, en een klein stukje hiervan was afgezet en omheind met een muur voor vrouwen, om zedig en kuis ook een bad te kunnen nemen.
In elke hoek van het tempelcomplex was een balie gebouwd, waar kommen met water werden uitgedeeld. Omdat iedereen wel ergens een kom water dronk, hebben wij dat ook gedaan. Heilig water kan niet onrein zijn, toch? Op veel plaatsen in het complex zaten mannen stukken uit de Granth Sahib voor te dragen. In een hoek vlak bij de ingang naar de Gouden Tempel zelf, stonden mannen te zingen en muziek te maken op traditionele instrumenten.
De rij naar het vergulde deel van het complex was ca 2 uur lang. Enorm veel gelovigen stonden te wachten op hun beurt om naar binnen te gaan. Ik weet niet wat ze daar aan zouden treffen. Wij zijn bereid veel te proberen, maar een paar uur wachten oversteeg toch echt onze religieuze grenzen.
Het gebouw tegenover de Gouden Tempel is ook van groot belang van de Sikhs, omdat hier enkele relieken van verschillende Guru's liggen. Dit gebouw was in 1984 zwaar toegetakeld tijdens de aanval met tanks en artillerie. Dankzij donaties en de vrijwillige inzet van vele gelovigen is het weer opgebouwd, net als enkele andere onderdelen van het complex. Het is weer een huis voor aanbidding en devotie geworden.
Elders in het complex was een museum over de geschiedenis van de Sikhs in Punjab. Hoe ze hebben geleden onder de Moghuls, hen uiteindelijk hebben weten te verslaan en toen eindelijk hun eigen Sikh koninkrijk konden stichten. Dit rijk heeft maar ongeveer vijftig jaar bestaan, waarna het werd ingelijfd door de Britten. Hoewel de Sikhs eerst geduchte tegenstanders waren en de Britten meerdere keren het leven zuur maakten, waren ze, eenmaal onderdeel van het Brits-Indische rijk, loyale soldaten. Vele Sikhs hebben voor het Britse rijk gevochten in de eerste en de tweede wereldoorlog. Sikhs die gestorven zijn voor het Sikhisme worden vereerd als martelaren.
Na het bezoek aan de tempel werd Simon gebeld door de camera-reparateur: het was gelukt, de Nikon was gerepareerd en kon worden opgehaald. De man had het hele mechanische binnenwerk schoongemaakt en het kapotte onderdeel gerepareerd (of vervangen? We verstonden hem niet zo goed). Hoewel de camera al 15 jaar oud was, is hij weer zo goed als nieuw. Kom daar maar eens om in Nederland: een vakman die al 45 jaar camera's repareert en dat ook nog eens binnen 24 uur voor je doet. Voor een zeer acceptabele prijs. Hoewel het vaak uit noodzaak is, wordt er in India veel meer gerepareerd en hergebruikt dan in Nederland. Om de camera te testen maakten we een foto van hem. Hij vertelde trots dat zijn vader al in 1968 met de zaak was begonnen en het werk ook nog steeds doet. Als dank voor de reparatie beloofden we een positieve review op Google Maps achter te laten.
Reactie plaatsen
Reacties