Nagasaki is een havenstad in het zuidwesten van Japan op het eiland Kyushu. Het is en ligt aan een natuurlijke baai. Daardoor groeide het uit tot een belangrijk handelscentrum. Portugal was de eerste Europese natie die handelde met Japan. De Portugezen brachten niet alleen goederen, maar verspreidden ook het Katholicisme. In Nagasaki waren al snel tienduizenden christenen. Christenen erkenden de paus als religieus gezag. Het shogunaat vreesde dat dit hun eigen autoriteit ondermijnde. Daarom werd het christendom in 1614 door shogun Tokugawa Ieyasu verboden. In 1634 werd in opdracht van het Tokugawa‑shogunaat het kunstmatige eiland Dejima aangelegd om de handel met Portugal te faciliteren en vooral te kunnen controleren. Niet veel later, na de Shimabara opstand, werden de Portugezen verdreven. Vanaf 1641 werd Dejima een exclusieve handelspost van de Nederlandse VOC. Daarover schijven we meer in de volgende post.
Nagasaki is aan drie kanten omgeven door bergen. Voor ons reden genoeg om weer lekker de hoogte op te zoeken. We wandelden door een wijk waar onder andere een oude katholieke kathedraal stond, naast een boeddhistische tempel en een Shinto-altaar en klommen gestaag naar een uitkijkpunt van waaruit we een prachtig overzicht hadden over de baai, de haven en de stad Nagasaki. We zagen veel oude gebouwen in Europese architectuur staan, tussen de moderne panden en ook verschillende oude tempels.
Kofuku-ji
Één tempel in het bijzonder die we bekeken hebben, was de kofuku-ji tempel, een Zen-boeddhistische tempel. Gesticht door de Chinese Zen-meester Ingen. delen van de tempel zijn nog origineel, zoals de beltoren uit 1691. De grote hal is echter voor het laatst herbouwd in 1883. Verder zijn een tweetal poorten van elders in Nagasaki naar de tempel verplaatst, om ze beter te kunnen conserveren. Het gaat om twee Chinese, een voor het huis van de Chinese resident, en een poort van de Chinese school. Schitterende oude houten gebouwen, stuk voor stuk. In de hoofdhal staat een heel bijzondere boeddha van Chinese makelij. De boeddha bevat een kastje met daarin een aantal bronzen "ingewanden" (lichaam) en een spiegel (geest). Daarbij hangt een enorme glazen lantaarn, die geïmporteerd was uit Shanghai en ter plekke in elkaar is gezet door Chinese handwerkslieden.
De atoombom en de gevolgen
Als je dan in Nagasaki bent, kun je niet om het feit heen dat hier de tweede en laatste- atoombom is gevallen. Uiteraard zijn in Nagasaki diverse sites aan de atoombom gewijd. Wij togen als eerste met de tram naar het Nagasaki Atomic Bomb Museum. Net toen wij aan ons bezoek begonnen, kwam er een grote groep middelbare scholieren binnen, die met werkboeken in de aanslag de expositie overstroomden. Ongetwijfeld onderdeel van een verplichte bewustwording.
Volledig in het besef van wat de Japanners in en voor de tweede wereldoorlog op hun geweten hadden in Azië, hakt de horror en het onmenselijke leed van zo'n atoombom er flink in. De bom werd boven Nagasaki gedropt, omdat er boven het oorspronkelijke doel Kokura te veel wolken hingen -onder andere door de zware bombardementen van de Amerikanen de dag ervóór. Hoewel Nagasaki een havenstad was waar best wat oorlogsindustrie plaatsvond, was er bewust gekozen voor een burgerdoel om zoveel mogelijk slachtoffers te maken. Gelijk met de "Fat man", zoals de bom werd genoemd, werden er sensoren afgeworpen om de kracht van de explosie te meten.
Om 11.02u stonden de klokken stil. Een derde van de stad werd vernietigd door de luchtverplaatsing als gevolg van de kracht van de explosie en de hitte die vrijkwam en branden veroorzaakte. Kinderen op school veranderden in verkoolde menselijke resten in een kwestie van seconden. Bijna twee derde van de bevolking van de stad kwam om of raakte gewond, 150.000 mensen. Onder hen een groep krijgsgevangenen, die op slechts tweeënhalve kilometer van het hypocentrum van de explosie te werk waren gesteld. Niet héél Nagasaki werd getroffen omdat de bom naast het centrum ontplofte én de stad in een heuvelachtig landschap ligt, dat veel schade tegenhield. Desondanks leed de stad ook nog jaren onder de gevolgen van de nucleaire fallout. Tot op heden overlijden er mensen aan de gevolgen van stralingsziekte, bijvoorbeeld als gevolg van leukemie en diverse andere vormen van kanker.
De bevolking van Nagasaki bleek veerkrachtig. Hulp kwam snel op gang en slachtoffers werden per trein, tenminste die treinen waarvan het spoor niet vervormd was door de bom, naar andere steden gebracht. De paniek en wanhoop van de bevolking waren enorm groot en de hulp verre van toereikend. Vreselijk om de beelden te zien van wat mensen andere mensen kunnen aandoen. En puur omdat het kon. De plutoniumbom op Nagasaki (samen met de uranium-bom op Hiroshima) was eigenlijk een groot experiment.
Al snel na de oorlog werd begonnen met de wederopbouw van de stad. Het is niet verbazend dat niet veel van de historische gebouwen van deze bijzondere stad de klap overleefd hebben. Tot op 3 kilometer afstand van de ontploffing (op 500 meter hoogte) was bijna alles vernietigd. Er werd gedacht dat op de plaats van het hypercentrum gedurende 75 jaar geen planten zouden kunnen groeien. Maar dat valt gelukkig mee, de natuur herstelt zich, rond het hypocentrum is het nu prachtig groen.
Een grote burgerbeweging zet zich al tachtig jaar in tegen kernwapens en vóór vrede. Op de plaats van het hypocentrum plaatsten eerst de Amerikanen al snel na de capitulatie van Japan een houten paal. In de jaren vijftig werd deze vervangen door een betonnen zuil. De huidige monoliet van zwart graniet werd pas in 1983 geplaatst. Iets verderop ligt het Vredespark, waar zowel de oorlog en alle slachtoffers, de bom én de wens voor wereldvrede op verschillende manieren herdacht kunnen worden.
Reactie plaatsen
Reacties